|
Boka
Kotorska kao jedini fjord na mediteranu, u julu 2000. godine
uvrštena je u jedan od 25 najljepših fjordova na svijetu, s tim što
se ostali nalaze uglavnom u Skandinaviji. Na samom vrhu
Bokokotorskog zaliva smješten je Kotor. Ovdje se istorija prati u
kontinuitetu od najstarijih vremena. U okolnim pećinama nađeni su
tragovi ljudskog postojanja iz doba neolita u obliku različitih
alatki i pribora, i crteža na zidovima pećina kao što su Lipci kod
Risna.
U antičko
doba Ilirska plemenska država je bila prva organizovana ljudska
zajednica na ovim prostorima. Krajem III vijeka p.n.e. počinju
rimska osvajanja i od 169. god. p.n.e. ovim prostorima vlada Rim, a
zatim Vizantija. Prva slovenska plemena dolaze u VII vijeku. Prva
slovenska država bila je Duklja, a zatim Zeta. Od kraja XII vijeka
Kotorom vladaju članovi dinastije Nemanjića, a od 1420. godine
Mletačka Republika, sve do 1797. godine kada Evropu potresaju
Napoleonovi ratovi. Nakon burnog perioda od 1797-1814 god., kada
na ovim prostorima naizmjenično vladaju Rusi, Francuzi, Austrija i
Crnogorci. Na Bečkom kongresu 1814. godine Kotor ulazi u sastav
Austrougarske monarhije i ostaje pod vlašću austrougarske sve do
1918. godine kada ova oblast pripada Jugoslaviji, i dijeli sudbinu
njenih naroda sve do danas.
Kao
rijetko gdje, u Kotoru su sačuvani tragovi minulih epoha. Zbog
jedinstvene mješavine različitih kulturnih uticaja Kotor je 1979.
godine upisan u spisak svjetske kulturne baštine pod zaštitom
UNESCO-a. Najrazvijenija privredna grana na ovom području bila je
trgovina i pomorstvo. Pomorci su donosili različite proizvode iz
prekomorskih zemalja i ramjenjivali ih za svoje potrepštine. Na taj
način Kotor je postao jedan od značajnijih trgovačkih centara na
ovom dijelu Jadrana.
...............................................................................................................................................
Bedemi grada Kotora
- kliknite za detaljnije
Kotor je
jedan od rijetkih mediteranskih gradova koji je do danas sačuvao
svoj fortifikacioni sistem. Kotorski bedemi su jedan od glavnih
motiva i razloga za upis ovog grada i njegovog kulturno -
istorijskog područja na Listu svjetske prirodne i kulturne baštine
UNESCO, 1979. godine. Fortifikacioni sistem tvrđave i bedema nije
nastao odjednom već već se razvijao vjekovima. Zidine su dugačke
4,5 km, visina na pojedinim mjestima dostiže i do 20 m, a debljina
im varira od 2-16 metara. Na 260 m nadmorske visine nalazi se
tvrđava San Giovanni na čijoj osnovi ima tragova ilirskog doba.
...............................................................................................................................................
Glavna gradska vrata
 Danas
se u Kotor može ući kroz troje gradskih vrata od kojih su glavna
morska vrata , koja su u današnjem obliku potiču iz XVI vijeka.
Izrađena su za vrijeme mletačkog providura Bernarda Renijera.
Nekada se more nalazilo sve do ulaza, odnosno do samih morskih
vrata. Građena su u renesansno baroknom stilu o čemu svjedoči stub
i luk u Bunjato tehnici.
Vrata su
okružena masivnim kamenim blokovima, do njih su kameni stubovi
takođe sastavljeni od masivnih kamenih blokova. Ulazeći kroz Morska
vrata prolazimo kroz zasvedeni prolaz. Na desnoj strani nalazi se
gotički reljef iz XV vijeka koji prikazuje Bogorodicu sa Hristom,
na lijevoj strani je Sv. Tripun sa modelom grada, a na desnoj Sv.
Bernard koji drži hostiju.
Pored
glavnih gradskih vrata, u grad se može ući i kroz sjeverna i južna
gradska vrata. Sjeverna gradska vrata su znatno manja od morskih
vrata. Sagrađena su u spomen neuspjelog napada na grad turskog
admirala Hajrudina Barbarose 1539. godine. Južna gradska vrata ili
vrata od Gurdića nisu imala samo jednu kapiju kao morska i sjeverna
vrata, već čitav sistem od tri pojasa kapija iz raznih perioda
gradnje.
...............................................................................................................................................
Glavni gradski trg
 Trg
od oružja je ujedno i najveći gradski trg. Svoj naziv dobio je zbog
činjenice što su se ovdje u mletačko doba opravljala i skladištila
oružja , a posebno u Arsenalu. Na njemu se nalazi Toranj za sat,
Providurova(kneževa) palata, zgrada Arsenala, Napoleonovo
pozorište i kula gradske straže.
...............................................................................................................................................
Toranj za sat
-
kliknite za detaljnije
je jedan od simbola grada Kotora . Zauzima centralno
mjesto
 na
trgu od oružja, nasuprot glavnih gradskih vrata. Toranj je nastao
1602. godine, ali se pretpostavlja da građevina nije bila završena
u vrijeme potresa 1667. godine, pošto se Kula tada znatno nakrivila
prema zapadu i moru. Kasnije se pokušavalo daljim zidanjem
ispraviti ovaj nedostatak ali se toranj nakon katastrofalnog
zemljotresa 1979. godine ponovo iskrivio. Toranj za sat je građen
jednim dijelom u zrelo baroknom stilu, dok sjevernu i istočnu
fasadu karakteriše gotički stil. Ispod tornja od sata nalazi se
Stub srama. Jedan od načina kažnjavanja karakterističnih za Kotor
je bilo postavljanje okrivljenog ispred stuba srama, kako bi svi
građani saznali za njegov prestup.
...............................................................................................................................................
Kula
gradske straže
koja je
neposredno vezana za kneževu palatu, čist je
 primjer vojne
arhitekture , građena samo da posluži vojnoj svrsi. Zidana je od
kvalitetnog kamena i srasla uz unutrašnje lice zapadnog bedema.
Kula je bila lišena svih arhitektonskih ukrasa. U zemljotresu 1979.
godine toliko je stradala da se morala srušiti do visine prvog
sprata i restaurisati u izvornim gabaritima i u kamenu.
...............................................................................................................................................
Palata Beskuća
nastala je
sredinom XVIII vijeka. Palata je jednostavne forme
 bez mnogo
dekorativnih elemenata. Najznačajniji ukrasni elemenat na palati je
gotički portal , koji je pripadao porodici Bizanti . Portal
predstavlja pravo remek djelo cvijetne gotike. Palata je pripadala
sada već izumrloj porodici Beskuća koja se posebno uzdigla krajem
XVIII vijeka, porodica je tada dobila i plemstvo. Porodična
legenda kaže da je konte Jozo Bekuća htio da u svom posjedu ima sto
kuća, pa da promijeni prezime u Stokuća, ali mu to nije pošlo za
rukom. Nakon nestanka porodice Beskuća početkom XIX vijeka , palata
je postala vlasništvo opštine Kotor.
...............................................................................................................................................
Palata Bizanti
- kliknite za detaljnije
jednom je
fasadom okrenuta ka trgu od oružja, a drugom u ulici
 što vodi prema
trgu od brašna. Nastala je u XIV vijeku. Nakon zemljotresa 1667.
godine palata je promijenila svoj prvobitni izgled. Dodato je
sjeverno krilo palate, o čemu svjedoči i grb sa inicijalima Nikole
Bizantia i godinom gradnje 1674. na istočnom zidu palate. Oba krila
palate povezana su unutrašnjim dvorištem sa stepeništem koje daje
palati renesansni oblik. Prozori, portali, stepenište i krunište
bunara sa porodičnim grbom imaju odlike baroka.
...............................................................................................................................................
Trg
od brašna
– Idući od
palate Bizanti prema napred dolazi se do trga od
 brašna. Trg od
brašna dobio je ime po magazinima za brašno, koji su se ranije tu
nalazili. Na ovom trgu se nalaze palate plemićkih porodica Pima i
Buća.
...............................................................................................................................................
Palata Pima
 svojom
ljepotom dominira trgom . Nastala je nakon zemljotresa 1667.
godine. Ulazni portal palate sa terasom je građen u renesansnom stilu, dok prozori i gornji balkon koji leži na 12 konzola, su građeni u
baroknom stilu. Balkonska ograda je rad Kotorskih kovača. Iznad
glavnog portala nalazi se grb porodice Pima kog pridržavaju dva
anđela. Palata je obnovljena nakon zemljotresa 1979. godine.
...............................................................................................................................................
Palata Buća
- kliknite za detaljnije
Palata se
nalazi
nasuprot palate Pima .
Današnji izgled ove palate ne
 odslikava
istorijski značaj porodice Buća , jedne od najznačajnijih porodica u
Kotoru. Izvorna gotička palata nastala je početkom XIV vijeka ali
je u nekom od zemljotresa znatno uništena. Obnovljena je nakon
zemljotresa 1667. godine, kada je dobila približno današnji oblik.
Od raskošne gotičke palate ostala je samo jedna bifora sa zapadne
strane, vidljiva samo sa gradskih zidina.
...............................................................................................................................................
Trg
Sv. Tripuna
 Na ovom
trgu nalaze se najvažnije institucije grada: zgrada Opštine,
Biskupija, Istorijski arhiv, Zavod za zastitu spomenika kulture i
katedrala Sv. Tripuna .
...............................................................................................................................................
Katedrala Sv. Tripuna
-
kliknite za detaljnije
romanička
crkva nastala 1166. godine na mjestu na
 kome
se nalazila manja romanička crkva iz IX vijeka. Sadašnja katedrala
je trobrodna, nekoliko puta je renovirana, naročito nakon
zemljotresa 1667. godine, kada su bili uništeni zvonici i dio
fasade. Nakon zemljotresa, novi zvonici su urađeni u baroknom
stilu. Ono što naročito privlači pažnju su rozete na fasadi koje su
nekada bile romaničke , ali danas su profilisane gotičko-renesansnim
motivima. Katedrala Sv. Tripuna posjeduje bogatu zbirku umjetničkih
slika koja čuva djela Marina Lovra Dobričevića, Tripa Kokolje,
Paola Veroveza, Đerolema Di Santa KroĆe i drugih sjajnih umjetnika. Crkva posjeduje bogatu kolekciju zlatnih i srebrnih relikvija,
djela lokalnih majstora iz perioda od XIV do XVIII vijeka.
Unutrašnjost katedrale oslikana je freskama koje su radili grčki
majstori –piktores greći . Najznačajniji dio unutrašnje dekoracije
katedrale je romaničko-gotički ciborijum iz XIV vijeka, koji se
nalazi nad glavnim oltarom. Na zidu apside nalazi se Zlatna pala
sa prikazom Hrista, Bogorodice, Sv. Jovana i Sv. Tripuna i 16
drugih svetaca . Rad je kotorskih zlatara iz XV vijeka.
...............................................................................................................................................
Palata Drago
-
kliknite za detaljnije
građena je
u XIV i XV vijeku sa svim elementima gotike. Palata se sastoji iz
dva krila, jugozapadnog i sjevernog. Kao dekorativni elemenat
često se javlja zmaj, koji se nalazi i na grbu porodice Drago.
Prozori i portali su gotički profilisani i veoma lijepo isklesani.
Palata je bila oštećena u zemljotresima 1667. i 1979. godine. Danas
je u palati smješten Regionalni zavod za zaštitu spomenika.
...............................................................................................................................................
Biskupija
 je
najstarija institucija u Kotoru . Današnja zgrada biskupije nalazi
se neposredno uz katedralu Sv. Tipuna i pripadala je , takođe ,familiji Drago .
...............................................................................................................................................
Palata Grgurina
-
kliknite za detaljnije
pripadala
je plemićkoj porodici Grgurina, nastala je u XVIII
 vijeku. Građena
je u baroknom stilu, sa fasadom na kojoj dominiraju kameni balkoni
sa balustradama. Posebno je interesantan originalno sačuvani
raspored prostorija na spratovima po principu preuzetom iz Venecije
koji glasi: Kuća gospodara ima četiri sobe i jedan salon.
Danas se u
palati nalazi Pomorski muzej čija zbirka prikazuje razvoj pomorstva
i kulturni nivo stanovnika Crnogorskog primorja i Boke Kotorske.
...............................................................................................................................................
Česma Karampana
je u prošlosti bio jedini izvor slatke vode u gradu. U
 sadašnjem
obliku česma potiče iz epohe baroka, sa kraja XVII ili početka
XVIII vijeka. Kovana ograda je djelo nekog od brojnih mastora kovača.
...............................................................................................................................................
Crkva Sv.Luke
– Izgradio je Mauro Kacafrangi 1195. godine, o čemu
 svjedoči
ktitorski natpis na zapadnoj fasadi. Ovo je skromna jednobrodna
crkva, čiji je glavni brod podijeljen na tri traveja. Crkva Sv.
Luke ima odlike romaničke i vizantijske arhitekture. Ovo je jedina
građevina u gradu koja nije pretrpjela značajnija oštećenja tokom
zemljotresa. Crkva Sv. Luke je bila oslikana freskama ubrzo nakon
izgradnje, od čega su ostali samo fragmenti na južnom zidu.
Ikonostas crkve je djelo Daskala Dimitrija, rodonačelnika
bokokotorske slikarske škole Rafailović iz XVII vijeka. Ova crkva
je nekada bila katolička , ali je kasnije data na korištenje
pravoslavnim vjernicima. Crkva ima dva oltara, katolički i
pravoslavni. Pod u crkvi je sačinjem od nadgrobnih ploča na
zajedničkim grobnicama građana Kotora, jer su se sve do 30-tih
godina sahranjivanja vršila u samoj crkvi.
...............................................................................................................................................
Crkva Sv. Nikole
Izgradnja
crkve počela je 1902. godine , a crkva je završena 1909. godine,
što govori natpis na fasadi. Crkva je sagrađena u
pseudovizantijskom stilu. Ovo je jednobrodna građevina, glavna
fasada je uokvirena sa dva zvonika. Posebnu vrijednost u crkvi
predstavlja ikonostas crkve Sv. Nikole rađen 1908. godine.
...............................................................................................................................................
Crkva Blažene Ozane ili crkva Sv. Marije od rijeke
- kliknite za detaljnije
sagrađena je 1221.
 godine, na mjestu ranije ranohrišćanske bazilike iz
VI vijeka. U ovoj crkvi nekada se nalazila krstionica ,što je
otkriveno ispitivanjima nakon zemljotresa iz 1979. godine.
Crkva je
oslikana freskama u XIV vijeku koje su radili PICTORES GRECI
.
U crkvi se danas nalaze mošti blažene Ozane, zbog čega Kotorani
ovu crkvu i zovu Blažena Ozana .
...............................................................................................................................................
Crkva Sv.Klare sa franjevačkim samostanom, u današnjem
obliku potiče iz
 XVIII vijeka. U crkvi se nalazi raskošni barokni
oltar, rad vajara Frančeska Kabjanke. Na mjestu današnjeg
franjevačkog samostana nekada se nalazio ženski benediktinski
samostan sa danas nestalom crkvom Sv. Bartolomeja . Samostan
posjeduje bogatu biblioteku sa velikim brojem starih knjiga,
štampanih od 1450. do 1500. godine .
...............................................................................................................................................
Crkva Sv.Mihaila
- kliknite
za detaljnije
nastala je u XIV ili XV vijeku, kako govore
natpisi uzidani u
 zidove, na mjestu na kom je još u X vijeku
postojala mnogo veća crkva. Nakon zemljotresa ova crkva je
sanirana i revitalizovana. Danas se u njoj nalazi Lapidarium
u kome se nalazi zbirka kamenih spomenika.
...............................................................................................................................................
Arsenal
 Zgrada
Arsenala se nalazi u sjeveroistočnom uglu Trga od oružja, koji je po
njemu i dobio ime.Njegov položaj odredili su i uslovi na tom mjestu,
takođe i moćni bastion Citadela sa kulom Kampana na sjeverozapadnom
uglu bedema Kotora, kao i postojanje brodogradilišta na obali mora
ispred bastiona Citadela.
Na Trgu
od oružja, pred Arsenalom, okupljali su se i opremali branioci grada
pred nailaskom ratnih opasnosti kakva je , na primjer , bila najezda
armade čuvenog alžirskog gusara, Hajrudina Barbarose, koja je 1539.
godine doplovila pod Kotor, ali je poslije tri dana odstupila
uslijed otpora branilaca.
U
kotorskom Arsenalu opremljena je i ratna galija grada Kotora, zvana
"Sveti Tripun".
Do
potpune izmjene izgleda i pregradnje početkom šezdesetih godina
prošlog
vijeka, ova građevina je imala veoma visoki i strmi krov, i samo
jedan sprat koji je stajao na moćnim svodovima iznad prizemlja, nad
čijim je ulaznim vratima sačuvan natpis koji kaže da je to "Javno
skladište materijala za posadu zaliva".Na sprat se ulazilo sa Trga
vanjskim kamenim stepeništem , koje je uklonjeno krajem XIX
vijeka., kada je zgrada Arsenala pretvorena u veliku vojnu pekaru,
koja je snabdijevala garnizon u Kotoru.
Prilikom predgradnje ove stare građevine, za sadašnju namjenu
nadozidani su bočni zidovi do visine drugog sprata, tako da danas
postoji prizemlje i dva sprata.
...............................................................................................................................................
Zgrada Napoleonovog pozorišta
sagrađena
je u XVIII vijeku . 1810 godine
 francuske okupacione vlasti su ovu
zgradu sasvim preuredile da bi uspostavili stalno pozorište, jedno
od prvih u našoj zemlji. Da bi se mogla preurediti u pozorište,
jedna fasada –sjeverna je morala biti srušena. Ova zgrada je bila
znatno oštećena u zemljotresu 1979. godine, kada joj je bila skoro
potpuno uništena južna fasada. Obnova fasade izvedena je u svim
detaljima radom akademskih vajara i graditelja iz Makedonije.
Unutrašnjost objekta je u potpunosti adaptirana za potrebe otvaranja
ekskluzivnog ugostiteljsko-zabavnog objekta.
...............................................................................................................................................
Kneževa palata
 sagrađena je u XVIII vijeku . Zajedno sa kulom gradske straže svojom
dužinom čini skoro cijelu zapadnu fasadu grada. U prošlosti je bila
zvanično sjedište mletačkih providura. Služila je za razne vojne
svrhe. Iako je lišena svih arhitektonskih ukrasa, osim renesansnih
konzola koje pridržavaju balkon, ipak predstavlja jedan od
značajnijih spomenika arhitekture grada Kotora.
............................................................................................................................................... |
